{"id":720,"date":"2021-06-17T09:37:47","date_gmt":"2021-06-17T06:37:47","guid":{"rendered":"https:\/\/dukva.org\/uy\/?p=720"},"modified":"2021-06-17T16:51:14","modified_gmt":"2021-06-17T13:51:14","slug":"kundilik-xewerler-2021-yili-6-ayning-17-kuni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dukva.org\/uy\/2021\/06\/17\/kundilik-xewerler-2021-yili-6-ayning-17-kuni\/","title":{"rendered":"K\u00fcndilik xewerler ( 2021 &#8211; yili 6 &#8211; ayning 17 &#8211; k\u00fcni )"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-left\"><br><br>Essalamu eleykum h\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, Dunya uyghur qurultiyi tor teliwiziyesining k\u00fcndilik xewerler purogrammisigha xush keldinglar, men Hidayet Musajan, b\u00fcg\u00fcn 6 \u2013 ayning 17 \u2013 k\u00fcni peyshenbe, heminglarning mushu waqtinglar xeyirlik bolsun !<br>H\u00f6rmetlik k\u00f6r\u00fcrmenler, t\u00f6wende diqqitinglar b\u00fcg\u00fcnki xewerler piromrammimizda bolsun !<\/p>\n\n\n\n<!--more TEPSILATI-->\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"DUQ TV . \u043a\u04af\u043d\u0434\u0438\u043b\u0438\u043a \u0445\u04d9\u0432\u04d9\u0440\u043b\u04d9\u04402021-06-17\/\u0643\u06c8\u0646\u062f\u0649\u0644\u0649\u0643 \u062e\u06d5\u06cb\u06d5\u0631\u0644\u06d5\u0631\" width=\"720\" height=\"405\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ir0jqUJy67U?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">( 1 )<br>Dunya uyghur qurultiyining teshebbusi we &lt; sherqiy t\u00fcrkistan teshkilatliri hemkarliq munbiri &gt; ning ortaq qararigha asasen xelqara olimpik k\u00fcni munasiwiti bilen 6 \u2013 ayning 23 \u2013 k\u00fcni p\u00fct\u00fcn dunya miqyasida 2022 \u2013 yilliq beijing qishlaq olimpik yighinigha qarshi bir tutash halda keng k\u00f6lemlik naraziliq namayishliri elip berilidu.<br>Bu munasiwet bilen b\u00fcg\u00fcn Dunya uyghur qurultiyining reyisi, Xelqara wakaletsiz milletler teshkilatining muawin reyisi Dolqun Eysa ependim istansimiz arqiliq qaytidin seperwerlik nutqi elan qilip, chetellerde yashawatqan sherqiy t\u00fcrkistanliq p\u00fct\u00fcn qerindashlirimizni &lt; irqiy qirghinchiliq olimpikini bayqut qilayli &gt; digen ortaq sha\u2019ar astida 23 \u2013 iyun elip berilidighan birtutash namayishqa aktipliq bilen ishtirak qilishqa chaqirdi :<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><br>( 2 )<br>Bilgiye parlamentining 15 \u2013 iyun k\u00fcni xitayning uyghurlargha y\u00fcrg\u00fcziwatqan jinayi qilmishlirini resmiy yosunda irqiy qirghinchiliq dep qarar qobul qilishi mustebit xitay hakimiyitini qattiq sarasimige saldi.ch\u00fcnki yawropa parlamenti bilen yawropa komisyoni we yawropa ittipaqining k\u00f6pligen ish bejirish organliri Bilgiyening paytexti B\u00fcr\u00fckselge orunlashqan bolup, Bilgiye parlamentining uyghur irqiy qirghinchiliqi heqqidiki qarari Yawropa ittipaqigha we unung\u2019gha eza d\u00f6wletlerge biwaste tesir k\u00f6rs\u00fctidu.<br>xitay tashqiy ishlar ministirliqining bayanatchisi jaw lijyen b\u00e9lgiye parlam\u00e9ntining bu qararigha qarshi elan qilghan bayanatida yene kona muqamini towlap, &#x00AB;Bilgiye parlamentining bu qarari Shinjangning jem&#8217;iyet muqimliqigha buzghunchiliq qilghanliq, xitayning tereqqiyatigha tosqunluq qilghanliq&#x00BB; dep chalwaqidi.<br>N\u00f6wette Gollandiyede istiqamet qilip turiwatqan lagir shahidi Qelbinur Sidiq xanim Bilgiye parlamentida b\u00e9lgiye y\u00e9shillar partiyesige mensup parlam\u00e9nt ezasi samu&#8217;il kogolati ependim teripidin hazirlap sunulghan uyghur irqiy qirghinchiliqini qobul qilish heqqidiki qarar lahiyesi jiddi talash \u2013 tartish qiliniwatqan mezgillerde ikki qetim Bilgiye parlamentigha guwahliq berishke teklip qilin\u2019ghan idi.<br>B\u00fcg\u00fcn istansimizning mexsus ziyaritini qobul qilghan Qelbinur Sidiq xanim Bilgiye parlamentining qararidin cheksiz memnun bolghanliqini ipade qilip mundaq didi :<br><br>( 3 )<br>y\u00e9qinda rusiye pr\u00e9zid\u00e9nti wladimir putinning am\u00e9rikining &#x00AB;NBC&#x00BB; t\u00e9l\u00e9wiziye qanilining muxpiri bilen \u00f6tk\u00fczgen s\u00f6hbiti jeryanida Uyghurlar heqqide qilghan bayanliri rosiye we ottura asiya d\u00f6wletlirining metbu\u2019atlirida intayin zor ghulghula qozghidi.<br>Wladimir putin mezkur t\u00e9l\u00e9wiziye qanili muxbirining &#x00AB;Xitay shinjangdiki az sanliq milletlerge qandaq mu&#8217;amile qiliwatidu?&#x00BB; d\u00e9gen so&#8217;aligha mundaq dep jawab bergen: &#x00AB;Siz bilemsiz, men bezi Uyghurlar bilen uchrashqanidim. Her qachanda merkiziy da&#8217;irilerni tenqid qilidighan ademlerni t\u00e9pishqa bolidu. L\u00e9kin men xitayda seperde bolghinimda Uyghurlar bilen uchrashtim. Sizni ishend\u00fcrimenki, her halda m\u00e9ning \u00f6z quliqim bilen anglighinim, omumen ular xitay da&#8217;irilirining bu y\u00f6nilishtiki siyasitini qollaydu. Ular xitay bu rayonda yashaydighan ademler \u00fcch\u00fcn iqtisad, medeniyetni k\u00f6t\u00fcr\u00fcsh we bashqilar nuqti&#8217;inezerdin k\u00f6p ishlarni qildi, dep h\u00e9sablaydu. Shuning \u00fcch\u00fcn weziyetke sirttin qarap turup men n\u00e9me dep uninggha baha b\u00e9rimen?&#x00BB;<br>Muxbirning &#x00AB;Siz heqiqeten bilisizki, k\u00f6pligen Uyghurlar mundaq d\u00e9meydu hem am\u00e9rika tashqi ishlar ministiri xitayni &#x203A;irqiy qirghinchiliqta&#x2039; eyibligen. Hazir milyon Uyghur yighiw\u00e9lish lag\u00e9rlirida yatidu. Shu weziyet munasiwiti bilen siz sabiq sow\u00e9t ittipaqidiki musulman ehlige qandaq y\u00f6nilish bergen bolattingiz?&#x00BB; d\u00e9gen so&#8217;aligha wladimir putin mundaq dep jawab qayturghan: &#x00AB;Men rusiyediki musulman ehli y\u00f6nilishige rusiye da&#8217;irilirining rusiye f\u00e9d\u00e9ratsiyesidiki musulman ehlige qarita tutqan siyasiti bilen jawab bergen bolattim. Rusiye islam konf\u00e9r\u00e9nsiyesi teshkilatida k\u00f6zetk\u00fcchi bolup h\u00e9sablinidu. Bizde pirsent jehettin islam ahalisi artuqraqqu deymen. Bu bashqa wetini yoq rusiye f\u00e9d\u00e9ratsiyesining puqraliridur. Ular \u00e9limiz tereqqiyatigha nahayiti chong t\u00f6hpe qoshmaqta. Bu adettiki puqralarghimu, diniy erbablarghimu baghliq. Men u yaqta n\u00e9me boluwatqanliqini ch\u00fcshenmey turup, xitaydiki weziyetke bola shu qatarliq puqralirimiz toghriliq s\u00f6zlishim we ular bilen alaqe baghlishim k\u00e9rekmu? men shu qatarliq mesililerni d\u00f6let mejliside yaki xitay xelq jumhuriyitining tashqi ishlar ministirliqida \u00e9niqlisanglar bolidu, dep oylaymen.&#x00BB;<br>Bu munasiwet bilen b\u00fcg\u00fcn istansimizning telifun ziyaritini qobul qilghan Dunya uyghur qurultiyining bash meslihetchisi, Qazaqistandiki elge tonulghan jama\u2019et erbabi we pishqedem milliy k\u00fcreshchimiz Qehriman Ghojamberdi ependim bu heqtiki qarashlirini bayan qilip mundaq didi :&#x00BB; Wladimir Putin NBC muxpirining soaligha udul jawap berishtin \u00f6zini qachurup asasen rusiye musulmanliri toghriliq toxtalghan. Bu yerdin mundaq xulase chiqirishqa bolidu. Birinchi, putin Uyghur mesilisini bilidu we putin&#8217;gha Uyghur mesilisi heqqide doklat b\u00e9rilgen oxshaydu. Putin bu mesilige jawab b\u00e9rishtin qachti. Omumen u xitayni himaye qildi. Ikkinchi, u am\u00e9rika pr\u00e9zid\u00e9nti jow bayd\u00e9n bilen bolghan uchrishishta bu mesilini otturigha qoyushni xalimidi. Shundaq qilip, \u00f6zining xitay bilen bolghan siyasitini uttur ispatlashni xalimidi, dep h\u00e9sablaymen&#x00BB;.<br>( 4 )<br>15-Iyun k\u00fcni am\u00e9rika d\u00f6let mejliside \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen am\u00e9rika tashqi ishlar ministirliqining sherqiy asiya we tinch okyan ishlirigha mes&#8217;ul mu&#8217;awin ministirini teyinlesh yighinida k\u00e9ngesh palata ezasi tim k\u00e9yin bu wezipige teyinlinish aldida turghan diplomat daniyal kritinbriktin k\u00fctidighan teleplirini otturigha qoyghanda Uyghurlarning irqiy qirghinchiliqqa uchrash mesilisini, j\u00fcmlidin g\u00fclshen abbas xanimning xitay teripidin naheq halda qamaqqa \u00e9lin&#8217;ghanliq mesilisini alahide tilgha alghan. U mundaq d\u00e9gen: &#x00AB;\u00d6tken hepte biz tashqi ishlar komit\u00e9timizda shinjangdiki qebih siyaset toghruluq birleshme ispat anglash yighini \u00f6tk\u00fczduq. S\u00e9nator marko robiyo we rumni qatarliqlar bu ishlargha y\u00e9tekchilik qildi. Komit\u00e9timiz p\u00fct\u00fcn dunyadiki d\u00e9mokratiye we kishilik hoquqni qoghdash xizmitini sherqiy asiya ishlirigha mes&#8217;ul sh\u00f6be komit\u00e9timiz bilen birlikte \u00e9lip baridu. Biz guwahchilardin k\u00fcchl\u00fck ispatlarni angliduq. Buning ichide roshen abbas xanimning s\u00f6zi hemmidin tesirlik boldi, u xitay teripidin 3 yildin b\u00e9ri qamaqta tutup turuluwatqan hedisi g\u00fclshen abbas heqqide melumat berdi, \u00f6tken yekshenbe uning tughulghan k\u00fcni bolup, t\u00fcrmide \u00f6tken \u00fcchinchi tughulghan k\u00fcni h\u00e9sablinidiken. Ular g\u00fclshen abbas xanimning t\u00fcrmide ikenlikini bilsimu, nege qamalghanliqini bilmeydu. Ular peqet uning mexpiy halda 20 yilliq k\u00e9siw\u00e9tilgenlikini bilidu. G\u00fclshen abbas bir doxtur bolup, uning wezipisi peqet shinjangdiki k\u00e9sellerni dawalash idi. Am\u00e9rikimu tirishiwatidu, biraq dunyaning bu zorawanliqqa zerbe b\u00e9rish tirishchanliqi t\u00e9xi netije bermidi&#x00BB;.<br>Arqidinla s\u00e9nator tim k\u00e9yin mu&#8217;awin minsitir namzati daniyal kritinbrikqa: &#x00AB;Bir komit\u00e9t, bir h\u00f6k\u00fcmet, bir d\u00f6let bolush s\u00fcpitimiz bilen biz qandaq qilghanda xitaygha t\u00e9ximu k\u00fcchl\u00fck b\u00e9sim qilip, shinjangdiki Uyghurlar we bashqa musulmanlarning \u00e9chinishliq t\u00fcrde ziyankeshlikke uchrishini ayaghlashturalaymiz?&#x00BB; dep so&#8217;al qoyghan.<br>Daniyal kirtinbirik bu so&#8217;algha jawab b\u00e9rip, d\u00f6let mejlisi tashqi ishlar komit\u00e9tining ispat anglash yighinigha qatnashqanda \u00f6ziningmu roshen abbas xanimning s\u00f6zidin tesirlen&#8217;genlikini, s\u00e9nator tim k\u00e9yinning pikrige tamamen qoshulidighanliqini, milyondin artuq Uyghurning lag\u00e9rgha qamalghanliqi we irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqanliqi kishini ch\u00fcch\u00fctidighan jinayet ikenlikini, buni toxtitish \u00fcch\u00fcn tashqi ishlar komit\u00e9ti bilen birlikte xizmet qilidighanliqini, shundaqla am\u00e9rikaning &#x00AB;7 D\u00f6let ittipaqi&#x00BB; diki ittipaqdashliri, j\u00fcmlidin yaponiye, kor\u00e9ye, hindistan, awstraliye qatarliq &#x00AB;4 D\u00f6let birliki&#x00BB; bilen birlikte heriket qilidighanliqini bild\u00fcrgen.<br>Am\u00e9rika tashqi ishlar ministirliqining mu&#8217;awin ministiri, sherqiy asiya we tinch okyan ishliri bashqarmisining bashliqi wezipisige teyinlen&#8217;gen daniyal kritinbrik 2017-yildin b\u00e9ri am\u00e9rikaning w\u00e9ynamda turushluq bash elchisi bolup k\u00e9liwatqan diplomat bolup, bu yighinda u Uyghurlar duch kelgen irqiy qirghinchiliqni toxtitish mesiliside am\u00e9rika h\u00f6k\u00fcmitining k\u00fctken teleplirining h\u00f6ddisidin toluq chiqidighanliqi toghruluq wede bergen.<br>( 5 )<br>Kanada Sherqiy T\u00fcrkistan Jemiyiti Dunya uyghur qurultiyining chaqiriqigha qizghin awaz qoshup, xelqara olimpik k\u00fcni munasiwiti bilen 6 \u2013 ayning 23 \u2013 k\u00fcni p\u00fct\u00fcn dunya miqyasida 2022 \u2013 yilliq beijing qishlaq olimpik yighinigha qarshi bir tutash halda elip berilidighan keng k\u00f6lemlik naraziliq namayishi heqqide Kanadiki qerindashlirimiz arisida omomiy seperwerlik bashlatti.<br>Kanada sherqiy t\u00fcrkistan jemiyitining reyisi Tuyghun Abduweli ependimning b\u00fcg\u00fcn istansimizgha bild\u00fcr\u00fcshiche 23 \u2013 iyul xelqara olimpik k\u00fcni Torontoda &lt; irqiy qirghinchiliq olimpikini bayqut qilayli &gt; digen ortaq sho\u2019ar astida zor k\u00f6lemlik namayish \u00f6tk\u00fcz\u00fclidu.<br>H\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, b\u00fcg\u00fcnki xewerler purogrammimizni Kanada sherqiy t\u00fcrkistan birlikining 23 \u2013 iyun dunya miqyasida elip berilidighan namayish heqqide hazirlap tarqatqan t\u00f6wendiki teshwiqat filimi bilen axirlashturmaqchimiz :<br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Essalamu eleykum h\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, Dunya uyghur qurultiyi tor teliwiziyesining k\u00fcndilik xewerler purogrammisigha xush keldinglar, men Hidayet Musajan, b\u00fcg\u00fcn 6 \u2013 ayning 17 \u2013 k\u00fcni peyshenbe, heminglarning mushu waqtinglar xeyirlik bolsun !H\u00f6rmetlik k\u00f6r\u00fcrmenler, t\u00f6wende diqqitinglar b\u00fcg\u00fcnki xewerler piromrammimizda bolsun !<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/720"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=720"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":723,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions\/723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}