{"id":724,"date":"2021-06-18T11:05:53","date_gmt":"2021-06-18T08:05:53","guid":{"rendered":"https:\/\/dukva.org\/uy\/?p=724"},"modified":"2021-06-18T18:12:27","modified_gmt":"2021-06-18T15:12:27","slug":"kundilik-xewerler-2021-yili-6-ayning-18-kuni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dukva.org\/uy\/2021\/06\/18\/kundilik-xewerler-2021-yili-6-ayning-18-kuni\/","title":{"rendered":"K\u00fcndilik xewerler ( 2021 &#8211; yili 6 &#8211; ayning 18 &#8211; k\u00fcni )"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-left\"><br>Essalamu eleykum h\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, Dunya uyghur qurultiyi tor teliwiziyesining k\u00fcndilik xewerler purogrammisigha xush keldinglar, men Hidayet Musajan, b\u00fcg\u00fcn 6 \u2013 ayning 18 \u2013 k\u00fcni j\u00fcme, hemminglarning mubarek j\u00fcme k\u00fcn\u00fcnglar xeyirlik bolsun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">H\u00f6rmetlik k\u00f6r\u00fcrmenler, t\u00f6wende diqqitinglar b\u00fcg\u00fcnki xewerler pirogrammimizning tepsilatida bolsun !<\/p>\n\n\n\n<!--more TEPSILATI-->\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"DUQ TV . \u043a\u04af\u043d\u0434\u0438\u043b\u0438\u043a \u0445\u04d9\u0432\u04d9\u0440\u043b\u04d9\u04402021-06-18\/\u0643\u06c8\u0646\u062f\u0649\u0644\u0649\u0643 \u062e\u06d5\u06cb\u06d5\u0631\u0644\u06d5\u0631\" width=\"720\" height=\"405\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ANv_zt0-mks?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">( 1 )<br>Dunya uyghur qurultiyining teshebbusi we &lt; sherqiy t\u00fcrkistan teshkilatliri hemkarliq munbiri &gt; ning ortaq qararigha asasen xelqara olimpik k\u00fcni munasiwiti bilen 6 \u2013 ayning 23 \u2013 k\u00fcni p\u00fct\u00fcn dunya miqyasida 2022 \u2013 yilliq beijing qishlaq olimpik yighinigha qarshi bir tutash halda elip berilidighan namayishlarning seperwerlik we teyyarliq xizmetliri jiddi dawam qilmaqta.<br>Dunya uyghur qurultiyi, shiwitsariye uyghur jemiyiti we tibet teshkilatlirining uyushturushi bilen 23 \u2013 iyul k\u00fcni merkizi shiwitsariyening Lozan shehrige jaylashqan Xelqara olimpik komitetining aldida keng k\u00f6lemlik birleshme namayish we y\u00fcr\u00fcsh \u00f6tk\u00fcz\u00fclidu, &lt; irqiy qirghinchiliq olimpikini bayqut qilayli &gt; digen ortaq sho\u2019ar astide elip berilidighan birleshme namayishqa shiwitsariyede yashawatqan uyghur we tibetliklerdin bashqa yene shiwitsariyege xoshna d\u00f6wletlerdiki qerindashlirimizmu kelip qatnishishqa hazirlanmaqta.<br>Germaniyedin Lozandiki namayishqa baridighan qerindashlirimiz \u00fcch\u00fcn Dunya uyghur qurultiyi merkizi orgini teripidin mexsus aptobuslar kiralandi, Lozandiki olimpik muziyi aldida yawropa waqti saet 13:00 te resmiy bashlinidighan namayish saet 15:30 ghiche dawam qilidu.<br>Dunya uyghur qurultiyining reyisi Dolqun Eysa ependim bu munasiwet bilen aldinqi k\u00fcni elan qilghan 2 \u2013 qetimliq seperwerlik nutqida Yawropada yashawatqan qerindashlirimizni weten \u2013 millet dawasi \u00fcch\u00fcn bir k\u00fcnl\u00fck waqtidin kechip 23 \u2013 iyun Lozanda \u00f6tk\u00fcz\u00fclidighan tarixiy namayishqa aktipliq bilen kelip qatnishishqa we bashqa ellerdiki qerindashlirimizningmu \u00f6zliri turushluq ellerdiki uyghur teshkilatliri teripidin bu munasiwet bilen bir tutash halda elip berilidighan namayishlargha aktipliq bilen ishtirak qilishqa chaqirdi.<br>Kanada, Amerika, Austiraliye, Yaponiye, T\u00fcrkiye we Yawropa elliridiki uyghur teshkilatlirimu 23 \u2013 iyun namayishi heqqide seperwerlik xizmetlirini jiddi dawamlashturmaqta.<br>Dunya uyghur qurultiyi merkizi ishxanisining istansimizgha bild\u00fcr\u00fcshiche Xelqara olimpik k\u00fcni munasiwiti bilen 23 \u2013 iyun k\u00fcni 40 tin artuq d\u00f6wlette &lt; irqiy qirghinchiliq olimpikini bayqut qilayli &gt; digen ortaq sho\u2019ar astida namayish elip berilidu, uyghur teshkilatliri bolmighan d\u00f6wletlerdiki namayishlarni Dunya uyghur qurultiyining hawalisi bilen Tibet we kishilik hoqoq teshkilatliri uyushturidu.<br>23 \u2013 iyun namayishini qachurmang we \u00f6zingizning bir kishilik milliy hem wijdaniy mejburiyitingizni ada qilishqa gheyret qiling !<br>( 2 )<br>Dunya Uyghur qurultiyining teshebbusi we erzi bilen \u00f6tken yili 9 \u2013 ayda qurulghan xelqara Uyghur sot kolligiyesining tunji sotining mustebit xitay hakimiyitining shunche qattiq besimi, hujumi, tehditi we buzghunchiliqigha qarimastin 6 \u2013 ayning 4 \u2013 k\u00fcnidin 7 \u2013 k\u00fcnigiche Londonda muwapiqiyetlik halda \u00f6tk\u00fcz\u00fcl\u00fcshi, arqidinla Chexiye we Bilgiye parlamentlirining Uyghur irqiy qirghinchiliqini resmiy yosunda etirap qilip qarar qobul qilishi xitay hakimiyitini qattiq alaqzade qildi.<br>Xitay bir tereptin Bilgiye parlamentining bezi ezalirigha dawamliq embargo y\u00fcrg\u00fczidighanliqini elan qilsa, yene bir tereptin arqa \u2013 arqidin atalmish &lt; shinjiang mesilisi heqqide axbarat elan qilish yighini &gt; chaqirip \u00f6zining sherqiy t\u00fcrkistan xelqi \u00fcstidin elip beriwatqan jinayi qilmishlirini aqlashning koyigha ch\u00fcshti.<br>Xitay h\u00f6k\u00fcmiti 16 \u2013 iyun k\u00fcni \u00dcr\u00fcmqide yene atalmish &lt; shinjiang mesilisi heqqide 42 \u2013 qetimliq axbarat elan qilish yighini &gt; chaqirip 6 neper uyghur ayalni sehnige chiqirip s\u00f6zl\u00fct\u00fcsh arqiliq sherqiy t\u00fcrkistandiki jaza lagirliri we mejburi emgek t\u00fcz\u00fcmining mewjutliqini p\u00fct\u00fcley inkar qilish bilen birge yene mejburi tughmas qildurush digenningmu tamamen yalghan ikenlikini, 2016 \u2013 yilidin buyan yolgha qoyulup keliniwatqan &lt; qoshmaq tuqqan bolush &gt; siyasitining netijiside xitaylar bilen yerlikler otturisidiki ittipaqliq we \u00f6zara mehri \u2013 muhebbetning hessilep ashqanliqini ilgiri s\u00fcrdi.<br>Axbarat elan qilish yighinida s\u00f6z qilghan uyghur ayalliri yene \u00f6zlirining jaza lagirida emes belki kesip terbiyelesh merkezliride telim alghanliqini we bu arqiliq ashqunluq idiyesidin qurtulghanliqini bayan qilishti.<br>K\u00fczetk\u00fcchilerning qarishiche xitayning \u00f6zini aqlashqa bu derijide kiriship ketishi xuddi &lt; oghrining y\u00fcriki pok \u2013 pok &gt; digendek xitayning jinayetkarliq pisxikisini k\u00f6rs\u00fct\u00fcp beridu.<br>Xitay tashqi ishlar ministirlikining bayanatchisi 17 \u2013 iyun k\u00fcni \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen axbarat elan qilish yighinida qilghan s\u00f6zide yene Bilgiye parlamentining ezalirini sherqiy t\u00fcrkistan heqqide ighwa tarqitish we xitaygha qara s\u00fcrkesh bilen eyiplidi we ularning bu herikitining xitayning sewrini tashurghanliqini, Bilgiye parlamentining bezi ezalirigha yene embargo y\u00fcrg\u00fcz\u00fcshni dawamlashturidighanliqini tekitlidi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Xitay h\u00f6k\u00fcmiti Bilgiyede uyghur irqiy qirghinchiliqini qobul qilish herikitige bashlamchiliq qiliwatqan we bu heqtiki qarar lahiyesini hazirlap sun\u2019ghan parlament ezasi Samuel Kogolati ependimdin \u00f6ch elish meqsidide bu yil 3 &#8211; ayda unung\u2018gha we uning a&#8217;ile ezalirigha jaza tedbiri \u00e9lan qilghan idi.<br>parlam\u00e9nt ezasi samu&#8217;\u00e9l kogolati ependim Bilgiye parlamentida uyghur irqiy qirghinchiliqi qarari qobul qilin\u2019ghan 15 \u2013 iyun k\u00fcni elan qilghan yazma bayanatida xitayning d\u00e9mokratiyege zerbe b\u00e9rish heriketlirining iradisini t\u00e9ximu tawlighanliqini bayan qilip mundaq digen idi : &#x00AB;Xitay aldi bilen bizning bu teklip layihemizni yoqitishqa urundi, arqidin men we a&#8217;ilemge jaza tedbiri \u00e9lan qildi. Biraq bu jazalar xitayning arzusining eksiche netije berdi. U bizning parlam\u00e9ntning d\u00e9mokratiyesini nishanlash arqiliq, bizning xitaydiki kishilik hoquq \u00fcch\u00fcn k\u00fcresh qilish iradimizni k\u00fccheytti. Xitay bizge jaza b\u00e9rish arqiliq bizning xizmitimizning muhimliqini bizge yene bir q\u00e9tim ispatlap berdi. Parlam\u00e9ntimiz ochuq-ashkara we oby\u00e9ktip halda ispat anglash we s\u00fcpetlik munazire \u00e9lip b\u00e9rish arqiliq, ajizlashmay turup xizmitini dawamlashturdi&#x00BB;.<br>merkizi g\u00e9rmaniyening b\u00e9rlin shehride bolghan m\u00e9rkato xitay tetqiqat inistituti yawropadiki eng chong aqillar ambiri bolup, xitay hakimiyiti bu yil 3-ayning 22-k\u00fcni bu tetqiqat inistitutinimu qara tizimlikke kirg\u00fcz\u00fcp unung\u2019gha qarshi embargo y\u00fcrg\u00fczgenlikini elan qilghan idi.<br>Merkato xitay tetqiqat inistituti teripidin 16-iyun k\u00fcni elan qilin\u2019ghan &#x00AB;Xitayning yawropadiki meblighi: 2020-yilidiki \u00f6zgirish&#x00BB; namliq tetqiqat doklatida k\u00f6rs\u00fct\u00fclishiche, xitayning Uyghurlargha y\u00fcrg\u00fcziwatqan insaniyetke qarshi jinayetlirini &#x00AB;Irqiy qirghinchiliq&#x00BB; dep tonughan bezi d\u00f6letlerge xitay x\u00e9li zor derijide meblegh salghan. Mesilen, xitay l\u00e9twagha 100 milyon, ch\u00e9xiye jumhuriyitige 1 milyard 200 milyon, b\u00e9lgiyege 2 milyard 600 milyon, gollandiyege 10 milyard 300 milyon, en&#8217;giliyege 51 milyard 900 milyon yawro meblegh salghan. Emma xitayning salghan bu mebleghliri u d\u00f6letlerning &#x00AB;Uyghur irqiy qirghinchiliqi&#x00BB; din ibaret heqiqetni \u00e9tirap qilishigha tosalghu bolalmighan.<br>( 3 )<br>Xitayning Uyghurlargha qaritiwatqan mejburiy emgikini ayaqlashturush we am\u00e9rika shirketlirining bu mejburiy emgektin payda \u00e9lishining aldini \u00e9lish \u00fcch\u00fcn aktip heriket qilip k\u00e9liwatqan am\u00e9rika awam palatasining jumhuriyetchi mu&#8217;awin re&#8217;isi k\u00e9win makkartiy xitaydiki mejburiy emgektin payda \u00e9liwatqan am\u00e9rika shirketlirini jazalash \u00fcch\u00fcn bu heqtiki munasiwetlik qanun&#8217;gha \u00f6zgertish kirg\u00fcz\u00fcsh layihesini sun&#8217;ghan.<br>16-Iyun k\u00fcni k\u00e9win makkartiy bu heqte elan qilghan bayanatida mundaq d\u00e9p k\u00f6rsetti :<br>&#x00AB;Nurghun mehsulatlarning xitayda ishlepchiqirilidighanliqi sir emes, shundaqla xitay kompartiyesining Uyghurlarni mejburiy emgekke salidighanliqimu sir emes. Am\u00e9rikaliqlar erkinlik \u00fcch\u00fcn k\u00fcresh qilghuchilar bolush s\u00fcpiti bilen qul emgikige k\u00f6z yumsa bolmaydu.&#x00BB;<br>U yene mundaq d\u00e9gen: &#x00AB;H\u00e9chqandaq am\u00e9rika shirkiti xitayda yaki bashqa jaylarda mejburiy emgekke tayinidighan mehsulat yaki mulazimetlerge ch\u00e9tilip qalmasliqi k\u00e9rek, biz jumhuriyetchiler n\u00e9gizlik kishilik hoquq siniqidin \u00f6telmigen bu shirketlerge jaza y\u00fcrg\u00fcz\u00fcsh \u00fcch\u00fcn heriketke \u00f6t\u00fcp bu layiheni otturigha qoyduq.&#x00BB;<br>K\u00e9win makkartiy yene am\u00e9rikaning xitayda Uyghurlargha qaritiliwatqan mejburiy emgekni ayaqlashturush, am\u00e9rika shirketlirining buningdin menpe&#8217;etlinishining aldini \u00e9lish \u00fcch\u00fcn emeliy tedbirlerni qollinishi k\u00e9reklikini eskertken.<br>( 4 )<br>Am\u00e9rikaning eng chong musulman teshkilatlirining biri bolghan &#x00AB;Am\u00e9rika islami munasiwetler k\u00e9ngishi&#x00BB; xilton shirkitining sherqiy t\u00fcrkistanning xoten sheher merkizidiki bir meschitning ornigha s\u00e9linishi pilanlan&#8217;ghan xilton m\u00e9ihmanxanisining qurulushini toxtitishi we qurulushni bikar qilishini telep qilghan. Y\u00e9qinda en&#8217;gliye &#x00AB;K\u00fcndilik t\u00e9l\u00e9graf&#x00BB; g\u00e9ziti&#8217;ing muxbiri xotenni ziyaret qilghanda xitay da&#8217;irilirining bu meschitni ch\u00e9qiw\u00e9tip, ornigha xilton m\u00e9hmanxanisini \u00f6z ichige alghan chong soda merkizi s\u00e9lishni pilanlighanliqini ashkarilighan idi.<br>Erkin asiya radiosi uyghur b\u00f6l\u00fcmimu bu meschitning xoten sheher merkizidiki duling meschiti,yeni len&#8217;ger ittipaq meschiti ikenlikini mu&#8217;eyenlesht\u00fcrgen idi.<br>Melum bolushiche, &#x00AB;Am\u00e9rika islami munasiwetler k\u00e9ngishi&#x00BB; ning mu&#8217;awin dir\u00e9ktori \u00e9dward exmed m\u00e9sh\u00e9l 15-iyun bash shtabi am\u00e9rikaning wirginiye shitatidiki &#x00AB;Xilton yer shari&#x00BB; shirkitining ijra&#8217;iye dir\u00e9ktori kristof\u00e9r nas\u00e9ttagha xet y\u00e9zip, uni Xiltonning bu qurulushni bikar qilghanliqini \u00e9lan qilishqa, shundaqla xitay h\u00f6k\u00fcmiti milyonlighan bigunah xelqni jazalashni toxtatmighiche \u00f6zining sherqiy t\u00fcrkistandiki barliq soda pa&#8217;aliyetlirini toxtitidighanliqini \u00e9lan qi&#8217;ish arqiliq tarixning toghra teripide turushqa chaqirghan.<br>\u00c9dward exmed m\u00e9sh\u00e9lning \u00e9ytishiche, xiltonning &#x00AB;Irqiy qirghinchiliq&#x00BB; boliwatqan bir jayda m\u00e9hmanxana \u00e9chishi &#x00AB;Exlaqsizliq&#x00BB; we &#x00AB;Qanunsizliq&#x00BB; iken.<br>\u00c9dward exmed m\u00e9sh\u00e9l bu heqte metbu\u2019atlargha qilghan s\u00f6zide mundaq didi: &#x00AB;Bir am\u00e9rika shirkitining irqiy qirghinchiliq boliwatqan bir jayda m\u00e9hmanxana qurushini qobul qilghili bolmaydu. Bu exlaqsizliq shundaqla qanunsizliq. Bu qanunsizliq bolushi k\u00e9rek. Biz da&#8217;im hergiz qaytilanmaydu, dep kelduq. Biraq biz bu s\u00f6zning heqiqi menisini tapqanliqini k\u00f6rmiduq. Ch\u00fcnki, biz dunyaning her qaysi jaylirida wehshilikning y\u00fcz b\u00e9rishige qarap turup yol qoyduq.&#x00BB;<br>\u00c9dward exmed m\u00e9sh\u00e9l yene agahlandurup, &#x00AB;Xilton toghra ish qilishi, bu qurulush t\u00fcrini bikar qilishi k\u00e9rek. Eger u bu qurulush t\u00fcrini dawamlashtursa irqiy qirghinchiliqqa sh\u00e9rik bolghan bolidu&#x00BB; didi.<br>Xilton m\u00e9hmanxanisining qurulushigha yene am\u00e9rika xelq&#8217;ara diniy erkinlik komit\u00e9timu inkas bild\u00fcrdi.<br>Bu organ 16-iyun erkin asiya radio uyghur b\u00f6l\u00fcmige ewetken bu heqtiki yazma bayanatida Xiltonni \u00f6z ichige alghan barliq am\u00e9rika shirketlirini xitay h\u00f6k\u00fcmitining sherqiy t\u00fcrkistandiki Uyghur we bashqa t\u00fcrk musulmanlirigha qilghan depsendichilikidin, bolupmu irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet teshkil qilghan basturush siyasitidin etrapliq xewerdar bolushqa chaqiridighanliqi ni \u00e9ytqan.<br>am\u00e9rika xelq&#8217;ara diniy erkinlik komit\u00e9tining muawin reyisi Nuri t\u00fcrkelning \u00e9ytishiche, bu mesilini hel qilishning eng \u00fcn\u00fcml\u00fck charisi am\u00e9rika soda sahesini heriketke kelt\u00fcr\u00fcsh iken. Biraq u nurghun am\u00e9rika shirketlirining hazirgha qeder gheplet uyqusida ikenlikini, t\u00e9xi oyghanmighanliqini, hazir am\u00e9rika tashqi ishlar ministirliqining bu toghrisida am\u00e9rika shirketlirige yene bir y\u00e9ngi soda mesliheti h\u00f6jjiti teyyarlawatqanliqini bild\u00fcrdi.<br>( 5 )<br>Xitay h\u00f6k\u00fcmiti teripidin lag\u00e9rgha qamalghan we k\u00e9yin 15 yilliq qamaq jazasigha h\u00f6k\u00fcm qilin&#8217;ghan inisi ekber eset \u00fcch\u00fcn pa&#8217;aliyet qiliwatqan adowkat reyhan eset 2022-yilliq b\u00e9yjing qishliq olimpik musabiqisini xitaydin y\u00f6tkeshni telep qildi.<br>U &#x00AB;Wol-sitrit zhornili&#x00BB; da \u00e9lan qilghan bu heqtiki intayin k\u00fcchl\u00fck maqaliside h\u00e9lihem buninggha sada chiqarmaywatqan xelq&#8217;ara olimpik komit\u00e9tini we qollighuchi shirketlerni eyiblidi. Reyhan eset \u00f6zining &#x00AB;Eger Uyghurlarning hayatimu qimmetlik d\u00e9yilse, u chaghda olimpik musabiqisini choqum y\u00f6tkesh k\u00e9rek&#x00BB; mawzuluq maqaliside mundaq dep yazghan:<br>&#x00AB;Dunya xitayning 2008-yilliq b\u00e9yjing olimpik tenherket musabiqisidiki wedisige emel qilmighanliqini we ochuq-ashkare halda Uyghur we bashqa t\u00fcrkiy xelqlerge zulum qiliwatqanliqini untup qalghandek qilidu. Xelq&#8217;ara olimpik komit\u00e9ti korona wirus yuqumi sewebidin bulturqi yazliq olimpik tenheriket musabiqisini k\u00e9chikt\u00fcrdi. U halda n\u00e9mishqa k\u00e9ler yildiki musabiqini milyonlighan kishilerni qiynash, mejburiy tughmas qilish, basqunchiliq we ach qoyush adetke aylandurulghan bu d\u00f6lette \u00f6tk\u00fcz\u00fcshning ornigha uni k\u00e9chikt\u00fcrmeydu yaki bashqa d\u00f6letke y\u00f6tkimeydu?&#x00BB;<br>Reyhan eset olimpik komit\u00e9tining &#x00AB;Siyasiy endishiler olimpik rohini bulghaydu&#x00BB; d\u00e9gen bahane bilen emeliyette del olimpik rohigha xilapliq qiliwatqanlar bilen apaq-chapaq boluwatqanliqini qattiq tenqidligen. U bundaq qilghanda xitayning ornini mustehkemlep, uning zulum we irqiy qirghinchiliqni yersharilashturushigha y\u00e9shil chiraq y\u00e9qip b\u00e9ridighanliqini agahlandurghan.<br>Reyhan eset yene olimpik musabiqisining qollighuchi shirketliri bolghan kokakola we &#x00AB;\u00c9yirbi&#8217;enbi&#x00BB; (Airbnb) shirketlirining y\u00fczsizlikinimu qattiq eyibligen. U maqalisini t\u00f6wendiki j\u00fcmliler bilen ayaqlashturghan: &#x00AB;Uyghurlarning hayati qimmetlik, h\u00e9chqandaq tijaret guruhining soda menpe&#8217;eti bizning mewjutluqimiz we izzet-h\u00f6rmitimizdin muhim emes. Dunya xitayning olimpik tenheriket musabiqisini \u00f6tk\u00fcz\u00fcshi k\u00e9rekmu-yoq d\u00e9gen talash-tartishta turuwatqan peytlerde, men inim ikkimiz olturup birlikte bu musabiqidin hozurlinidighan k\u00fcnlerni eslep qaldim. Eger u \u00f6zining hayati wehshiy jaza lag\u00e9rida weyran qiliniwatqan shu minutlarda xelq&#8217;araning t\u00e9ximu g\u00fczel bir dunya berpa qilishni meqset qilghan tenterbiye musabiqisini xitayning \u00f6tk\u00fcz\u00fcshige yol qoyghanliqini uqsa, qandaq bir h\u00e9ssiyatta bolar-he?&#x00BB;<br>( 6 )<br>Atalmish Uyghur rayonining qorchaq re&#8217;isi sh\u00f6hret zakirning yeqinda \u00fcr\u00fcmchide Bosna &#8211; Hersek we s\u00e9rbiyening xitayda turushluq bash elchiliri bilen k\u00f6r\u00fcsh\u00fcsh elip berishi k\u00fczetk\u00fcchilerning k\u00fcchl\u00fck diqqitini qozghidi, ch\u00fcnki bu ikki rayon bolsa yeqin tarixida irqiy qirghinchiliq y\u00fczbergen rayonlardin ibaret.<br>Xitayche tengritagh torining bu heqtiki xewiride munular d\u00e9yilgen:<br>&#x00AB;Sh\u00f6hret zakir partiye komit\u00e9ti we aptonom rayonluq h\u00f6k\u00fcmetke wakaliten ikki wekilning ziyaritini qarshi aldi. Sh\u00f6hret zakir shinjangning omumiy weziyiti we iqtisadiy we ijtima&#8217;iy tereqqiyatini, shundaqla shinjangning kishilik hoquqni ilgiri s\u00fcr\u00fcsh we qoghdash, qanun boyiche her millet kishilirining hoquqini qoghdash, t\u00e9rrorluq we radikalliqqa qarshi turush tedbirlirini tonushturdi.&#x00BB;<br>Sh\u00f6hret zakir k\u00f6r\u00fcsh\u00fcshte yene sherqiy t\u00fcrkistandiki her millet kishilirining xushalliq we bext tuyghusi k\u00f6r\u00fcnerlik k\u00fccheygenlikini \u00e9ytip bu ikkiylendin sherqiy t\u00fcrkistanning &#x00AB;Heqiqiy ehwali&#x00BB; ni dunyagha tonutushni telep qilghan.<br>Xewerde ilgiri s\u00fcr\u00fcl\u00fcshiche, Bosna &#8211; Hersek we s\u00e9rbiyening elchilirimu \u00f6zlirining bu ziyarettin xursen bolghanliqini, bu yerdiki iqtisadi g\u00fcllinish we tereqqiyat, jem&#8217;iyet inaqliqi we muqimliqi, kishilerning xushalliqi, diniy \u00e9tiqad erkinliki we g\u00fczel tebi&#8217;iy menzirilirini k\u00f6r\u00fcp tesirlen&#8217;genlikini bild\u00fcrgen. Hetta yene s\u00e9rbiyening xitaydiki bash elchixanisining mes&#8217;ulliri s\u00e9rbiyening xitayning t\u00e9rrorluqqa qarshi turush we radikalliqni t\u00fcgitishtiki tirishchanliqi we zor muweppeqiyetlirini qollaydighanliqini we qedirleydighanliqini tekitlep, bu xelq&#8217;ara jem&#8217;iyetni t\u00e9rrorluqqa qarshi turushtiki muweppeqiyetlik tejribisi bilen teminleydu, d\u00e9gen.<br>90-Yillarda sabiq y\u00fcg\u00fcslawiye parchilan&#8217;ghandin k\u00e9yin ichki urush y\u00fcz b\u00e9rip, bosiniyelik musulmanlar s\u00e9rblar teripidin keng k\u00f6lemde qirghin qilin&#8217;ghanidi. Bosiniyelik herbiy qomandan ratko miladik we uning sabiq rehbiri, bosiniyelik s\u00e9rblardin bolghan pr\u00e9zid\u00e9nt radowan karadzikning her ikkisi irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet bilen xelq&#8217;ara jinayi ishlar soti teripidin sotlinip \u00f6m\u00fcrl\u00fck qamaq jazasigha h\u00f6k\u00fcm qilin&#8217;ghanidi.<br>Xitay da&#8217;irilirining tari&#8217;ixtiki mi&#8217;illiy qirilish we qirish weqesi y\u00fcz bergen rayon wekillirini birlikte dewet qilishi k\u00fcchl\u00fck diqqet qozghidi. Xitay h\u00f6k\u00fcmitining qattiq oghisini qaynatqan &#x00AB;Uyghur sot koll\u00e9giyesi&#x00BB; ning bash sotchisi j\u00e9ff\u00e9ri nayis ependi sabiq y\u00fcg\u00fcslawiye f\u00e9d\u00e9ratsiyesi bilen k\u00e9yinche sabiq s\u00e9rbiye jumhuriyitining pr\u00e9zid\u00e9nti bolghan slobodan milosh\u00e9wichni balqan urushi sewebidin sotqa tartishqa y\u00e9tekchilik qilghan we xelq&#8217;ara jinayi ishlar soti bilen hemkarlashqan sabiq sotchi idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Essalamu eleykum h\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, Dunya uyghur qurultiyi tor teliwiziyesining k\u00fcndilik xewerler purogrammisigha xush keldinglar, men Hidayet Musajan, b\u00fcg\u00fcn 6 \u2013 ayning 18 \u2013 k\u00fcni j\u00fcme, hemminglarning mubarek j\u00fcme k\u00fcn\u00fcnglar xeyirlik bolsun. H\u00f6rmetlik k\u00f6r\u00fcrmenler, t\u00f6wende diqqitinglar b\u00fcg\u00fcnki xewerler pirogrammimizning tepsilatida<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/724"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=724"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":736,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/724\/revisions\/736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}