Essalamu eleykum h\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, Dunya uyghur qurultiyi tor teliwiziyesining k\u00fcndilik xewerler purogrammisigha xush keldinglar, men Hidayet Musajan, b\u00fcg\u00fcn 6 \u2013 ayning 30 \u2013 k\u00fcni charshenbe, heminglarning mushu waqtinglar xeyirlik bolsun !
H\u00f6rmetlik k\u00f6r\u00fcrmenler, t\u00f6wende diqqitinglar b\u00fcg\u00fcnki xewerler puromrammimizda bolsun !<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
( 1 )
21 \u2013 iyun Jenwede bashlan\u2019ghan we hazirmu dawam qiliwatqan birleshken d\u00f6wletler teshkilati kishilik hoqoq kengishining 47 \u2013 n\u00f6wetlik yighini jeryanida Dunya uyghur qurultiyi wekillirining mustebit xitay hakimiyitining shunche qattiq tosalghuluq qilishigha we xitayning BDT diki wekilining naraziliqlirigha qarimastin arqa \u2013 arqidin ikki qetim s\u00f6z qilish salahiyitige ige bolushi k\u00fczetk\u00fcchilerning k\u00fcchl\u00fck diqqitini qozghidi.
Dunya uyghur qurultiyining reyisi Dolqun Eysa ependim mezkur yighinning 28 \u2013 iyun k\u00fcni irqiy qirghinchiliqning aldini \u00e9lish mesilisi boyiche \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen muhakime yighinida s\u00f6z qilghan we bu jeryanda xitay wekili ikki qetim Dolqun Eysa ependimning s\u00f6zini b\u00f6l\u00fcp, uni yalghanchiliq bilen eyiplesh bilen birge, yighin riyasetchisidin unung s\u00f6z qilish hoqoqini bikar qilishni telep qilghan bolsimu emma yighin riyasetchisi xitay wekilining bu yolsiz telipini ret qilghan idi.
29 \u2013 iyun k\u00fcni yene Dunya uyghur qurultiyining purogramma yetekchisi Zumret Erkin xanim birleshken d\u00f6wletler teshkilati kishilik hoqoq kengishi 47 \u2013 n\u00f6wetlik yighinining ayallargha qaritilghan zorawanliq we ziyankeshlikning aldini elish mesilisi boyiche \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen muhakime yighinida uyghurlargha wakaliten s\u00f6z qilish salahiyitige eriship, mustebit xitay hakimiyitining uyghur ayallirigha y\u00fcrg\u00fcz\u00fcp keliwatqan mejburi tughmas qildurush, xitaylar bilen mejburi toy qildurush siyasiti, lagir we t\u00fcrmilerde uyghur ayallirigha qaritilghan tajawuz we jinsiy zorawanliqlar heqqide toxtaldi we xelqara qanun boyiche mejburi tughmas qildurush we jinsiy tajawuzning irqiy qirghinchiliq qilmishi bolup hisaplinidighanliqini tekitlep \u00f6tti.
Dolqun Eysa ependim BDT ning 28 \u2013 iyun k\u00fcnidiki yighinida s\u00f6z qiliwatqanda xitay wekili wu shawwu qopalliq bilen unung s\u00f6zini birqanche qetim b\u00f6l\u00fcp, » h\u00f6k\u00fcmitimiz shinjangdiki milletler bilen xitay xelqining bext-sa’aditi \u00fcch\u00fcn xizmet qiliwatidu, shinjangning b\u00fcg\u00fcnki iqtisadiy tereqqiyati buni ispatlap b\u00e9ridu» dep biljirlighan we dolqun eysa ependimning s\u00f6zining «haqaret xarakt\u00e9rlik» ikenlikini ilgiri s\u00fcr\u00fcp unung s\u00f6z qilishigha yol qoymasliqni telep qilghan. Biraq, en’gliye wekili t\u00e9risa xanim yighinda xitay wekilning dawamliq qiliwatqan kashilisigha \u00e9tiraz bild\u00fcrgen. En’gliye wekili s\u00f6z \u00e9lip, musteqil organlarning s\u00f6z qilish hoquqi barliqini, shunga dolqun eysa ependining s\u00f6zini dawam qilishini telep qilghan idi.
Xitay hakimiyiti \u00f6zining BDT diki emtiyazidin paydilinip uzun yillardin buyan Dunya uyghur qurultiyi wekillirining BDT yighinlirigha qatnishishini tosushqa urunup kelgen we Dolqun Eysa ependimni < xelqara saqchi teshkilati interpol teripidin qizil renglik tutush buyruqi ch\u00fcsh\u00fcr\u00fclgen b\u00f6lg\u00fcnchi ter\u00f6rist > dep eyiplep uni birqanche qetim BDT yighin zalidin mejburi chiqarghuziwetken, gerche interpolning Dolqun Eysa ependim heqqidiki tutush buyruqi xelqaraliq qanun organlirining etirazi bilen 2018 \u2013 yili emeldin qaldurulghan bolsimu, emma xitay hakimiyiti Dolqun Eysa ependim \u00fcstidin yengi \u2013 yengi t\u00f6hmetlerni toqup chiqip uni ilgiri wetendiki cheghida qandaqtur ter\u00f6rist teshkilat qurup partilitish elip berish we qatilliq qilish bilen eyiplep kelmekte.
Dunya uyghur qurultiyi hazirgha qeder BDT gha birqanche qetim iltimas sunup k\u00fczetk\u00fcchilik salahiyiti berishni we Qurultay wekillirining BDT yighinlirigha k\u00fczetk\u00fcchilik salahiyiti bilen biwaste qatnishishigha ruxset qilishni telep qilghan bolsimu epsuski xitayning Dunya uyghur qurultiyini BDT gha < jungguoni parchilash we b\u00f6l\u00fcshke urunuwatqan musteqilchi ter\u00f6rist teshkilat > dep etiraz bild\u00fcr\u00fcshi netijiside Qurultayning bu telipi BDT teripidin ret qilinip keldi, shunga Dunya uyghur qurultiyi wekilliri BDT yighinlirigha BDT da k\u00fczetk\u00fcchilik salahiyetke ige bolghan xelqaraliq kishilik hoqoq teshkilatlirining himayiside qatniship kelmekte.
Dunya uyghur qurultiyining reyisi Dolqun Eysa ependim n\u00f6wette Xelqara wakaletsiz milletler teshkilatining muawin reyislikinimu qoshumche \u00f6tep kelmekte.
( 2 )
1921 \u2013 yili 7 \u2013 ayning 1 \u2013 k\u00fcni insaniyet dunyasidiki eng zeherlik mikrop s\u00fcpitide otturigha chiqqan Xitay kompartiyesi \u00f6zining qurulghanliqining 100 yilliqini ten \u2013 tene bilen qutluqlawatqan bir peytte Dunya uyghur qurultiyi mexsus bayanat elan qilip, < xitay kompartiyesi bolsa dunyada d\u00f6wlet qollushi astidiki eng wehimilik jinayetchiler gurohidin ibaret > dep k\u00f6rsetti.
Gerche xitay h\u00f6k\u00fcmiti \u00f6zining iqtisadi jehettiki y\u00fcksilishini xitay kompartiyesining \u00f6tken bir esirlik muwapiqiyitining netijisi s\u00fcpitide bazargha seliwatqan bolsimu, emma bu hakimiyetning mustemlikisi astida yashawatqan xelqlerning heq – hoqoq we erkinlikining barghansiri yamanliship ketiwatqanliqi tekitlengen bayanatta Dunya uyghur qurultiyining reyisi Dolqun eysa ependimning t\u00f6wendiki s\u00f6zlirige orun berilgen :
< kommunist xitay hakimiyiti Beijingda qutluqlash elip beriwatqan shu k\u00fcnlerde biz \u00f6tken bir esirde xitay kommunistliri teripidin heq \u2013 hoqoqliri eghir derijide depsende qilinip ziyankeshlikke uchrighan p\u00fct\u00fcn qerindashlirimiz \u00fcch\u00fcn matem tutiwatimiz, bu bir esirse bizning asasliq heq \u2013 hoqoqlirimiz p\u00fct\u00fcnley nabut qilindi, xitay kompartiyesi bolsa dunyada d\u00f6wlet qollushi astidiki eng wehimilik jinayetchiler gurohidin ibaret, biz mustebit kommunist xitay hakimiyitige qarshi k\u00fcr\u00fcshimizni qet\u2019i dawamlashturimiz, xitay kompartiyesi \u00f6tken bir esirde milyonlighan bigunah insanning jenigha zamin boldi, xelqara qanun sestimisi choqum xitay kompartiyesining jinayi qilmishlirini s\u00fcr\u00fcshte qilishi lazim, xitayning erkinlik we kishilik hoqoqqa qiliwatqan eghir derijidiki tajawuzchiliq qilmishlirigha qarita xelqara jama\u2019etchilik choqum \u00fcn\u00fcml\u00fck we k\u00fcchl\u00fck shekilde inkas qayturushi, kishilik hoqoq mesilisi choqum herqaysi ellerning xitay bilen bolghan herqandaq munasiwetliride mohim salmaqni igellishi, bu mesile y\u00fcksek derijidiki siyasi qatlamlarda biwaste tekitlinishi lazim >.
Qurultayning bayanatida yene xitay kommunistik hakimiyitining hazirgha qeder uyghur, tibet we mong\u2019ghol xelqlirige qarita sestimiliq halda irqiy qirghinchiliq, milliy kemsitish,mejburi xitaylashturush,dinsizlashturush, til \u2013 yeziqini yoqutush, xorlash we qattiq basturush siyasitini y\u00fcrg\u00fcz\u00fcp keliwatqanliqi we bu milletlerning milliy alahidiliklirining t\u00fcptin inkar qiliniwatqanliqi tekitlinish bilen birge, eger dunya jama\u2019etchilik buxil weh\u2019shiliklerge qarita waqtida tegishlik inkas qayturmighan teqdirde kiler esirdimu buxil weh\u2019shilikning \u00fczl\u00fcksiz dawam qilidighaqnliqi bild\u00fcr\u00fcldi.
Yene bir tereptin Dunya uyghur qurultiyi xitay kompartiyesi qurulghan 7 \u2013 ayning 1 \u2013 k\u00fcni < Bir esirlik besim heqqide analiz > namliq chong tiptiki xelqaraliq muhakime yighini \u00f6tk\u00fcz\u00fcshke hazirlanmaqta.
Dunya uyghur qurultiyining teyisi Dolqun Eysa ependim bilen merkizi Tibet h\u00f6k\u00fcmitining wekili Penpa Tseringning birlikte riyasetchilik qilishi bilen Engiliz tilida \u00f6tk\u00fcz\u00fclidighan mezkur tor muhakime yighini ikki qisim\u2019gha b\u00f6l\u00fcngen bolup, birinchi qismida Dunya uyghur qurultiyi xitay ishliri komitetining mudiri Ilshat hesen K\u00f6kb\u00f6re, Jenobi Mong\u2019gholiye, Xongkong,Tibet, Teywen we xitay demokratlirining wekilliri doklat beridu.
Yighinning ikkinchi qismida bolsa Yawropa parlamentining ezaliridin Raphael Glucksmann, Engin Eroghlu,Bilgiye parlamentining ezasi Samuel Kogolati, Engiliye parlamentining ezaliridin Nusrat Ghani we Norman Baker, Litwa parlamentining ezasi Dowile Sakaliene qatarliq yuquri derijilik siyasi erbaplar doklat beridu.
Mezkur muhakime yighini ammigha ochuq bolup, Qurultayning tor betide elan qilin\u2019ghan ulanma arqiliq bu yighin\u2019gha biwaste qatnishalaysiz.
( 3 )
ghulja nahiyesi onyar y\u00e9zisi buluqay kentining 30 nechche yilliq partkom s\u00e9kritari memetjan \u00f6merning Xitay kompartiyesi qurulghanliqining 100 \u2013 yilliqi munasiwiti bilen tesis qilin\u2019ghan we xitay hakimiyitining eng aliy sherep ordini hisaplan\u2019ghan < 1 \u2013 iyol medali > gha layiq k\u00f6r\u00fcl\u00fcshi k\u00fczetk\u00fcchilerning k\u00fcchl\u00fck diqqitini qozghidi.
29 \u2013 iyun k\u00fcni Beijingdiki xelq sariyida \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen heshemetlik murasimda Xitay kompartiyesining bash sekritari Shijinpingning qolidin < 1 \u2013 iyol medali > ni tapshurup alghan Memetjan \u00d6merning ish \u2013 izliri heqqide xitay h\u00f6k\u00fcmiti teripidin berilgen izahatta, Memetjan \u00d6mer ghulja nahiyesi onyar y\u00e9zisi buluqay kentige partikom sekritari bolghan 30 nechche yildin buyan unung bayriqi roshen we meydani eniq halda \u00fcchxil k\u00fcchlerge qarishi qeti k\u00fcresh qilghanliqi, kenitte xitaylar bilen yerlikler qoshmaq tuqqan bolush,xitayche yesli qurush we xitayche til \u2013 yeziqni omomlashturush xizmitini aktip qanat yaydurghanliqi, u kenitke partikom sekritari bolghan 30 nechche yildin buyan kenittte bir qetimmu zorawanliq we ter\u00f6rluq weqesi y\u00fczbermigenliki alahide eskertip \u00f6t\u00fclgen.
Elwettiki Memetjan \u00d6merning p\u00fct\u00fcn xitaydiki 90 milyondin artuq kompartiye ezasining ichidin tallap chiqilghan we xitay kompartiyesining eng y\u00fcksek sherep medali hisaplan\u2019ghan < 1 \u2013 iyol medali > gha erishken 29 shexisning qataridin orun elishi \u00fczetk\u00fcchilerning k\u00fcchl\u00fck diqqitini qozghighan nuxtilarning biri.
Bu munasiwet bilen b\u00fcg\u00fcn istansimizning mexsus ziyaritini qobul qilghan Dunya uyghur qurultiyining muawin reyisi, T\u00fcrkiyediki istiratigiye mutexesisi doktur Erkin Ekrem \u00f6zining bu heqtiki qarashlirini bayan qilip mundaq didi :
( Erkinning s\u00f6zi toluq berilse )
( 4 )
«Sodining ichki ehwali» torida \u00e9lan qilin’ghan bir maqalide k\u00f6rsitilishiche, tramp dewridin k\u00e9yin am\u00e9rikaliqlarning xitaygha bolghan qarishi \u00f6zgergen, yeni am\u00e9rikaliqlar \u00f6zidin meghrurlinishni tashlap, xitayning tehditige hoshyar bolushqa bashlighan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Essalamu eleykum h\u00f6rmetlik teliwizor k\u00f6rg\u00fcchiler, Dunya uyghur qurultiyi tor teliwiziyesining k\u00fcndilik xewerler purogrammisigha xush keldinglar, men Hidayet Musajan, b\u00fcg\u00fcn 6 \u2013 ayning 30 \u2013 k\u00fcni charshenbe, heminglarning mushu waqtinglar xeyirlik bolsun !H\u00f6rmetlik k\u00f6r\u00fcrmenler, t\u00f6wende diqqitinglar b\u00fcg\u00fcnki xewerler puromrammimizda bolsun !<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=791"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":793,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791\/revisions\/793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dukva.org\/uy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}