İnsanlık vicdanını ilgilendiren Doğu Türkistan meselesi, Adana’da geniş katılımlı bir panelde tartışıldı.
25 Nisan günü, Türkiye’nin Adana şehrinde, Adana Büyükşehir Belediyesi Tiyatro Salonu’nda “Doğu Türkistan: Kamplar, Soykırım ve Asimilasyon” başlıklı bir panel gerçekleştirildi.
Adana Büyükşehir Belediyesi ve Türk Ocakları’nın desteğiyle düzenlenen panel, Türk Ocakları Adana Şube Başkanı Ali Karakuş’un açılış konuşmasıyla başladı. Karakuş, konuşmasında Doğu Türkistan’da yaşananların yalnızca bir bölgenin değil, tüm insanlığın vicdanını ilgilendiren bir mesele olduğunu vurguladı. Bölgede milyonlarca insanın kimliğinden ve inancından koparıldığını, ailelerin parçalandığını ve çocukların kültürlerinden uzaklaştırıldığını belirtti. “Kamp” olarak adlandırılan yapıların birer insanlık dramı olduğunu ifade eden Karakuş, yaşananların yalnızca özgürlüklerin kısıtlanması değil, bir kimliğin ve tarihin yok edilmesi girişimi olduğunu dile getirdi. Konuşmasını, “Sessizlik zulmü büyütür; görmezden gelmek ise suça ortak olmaktır.” sözleriyle tamamladı.
Panel, Dr. Gökhan Akınbingöl’ün moderatörlüğünde devam etti. İlk olarak söz alan Dünya Uygur Kurultayı Başkan Yardımcısı Abdureşit Abdulhamit, Doğu Türkistan’ın 1884 yılında Mançu İmparatorluğu tarafından işgal edildiğini ve bölgenin adının “Şincang” (Yeni kazanılmış toprak) olarak değiştirildiğini ifade etti. Abdulhamit, Uygur Türklerinin 1933 ve 1944 yıllarında iki kez bağımsızlık ilan ettiğini, ancak 1949 yılında Mao yönetimindeki Komünist Çin’in işgali sonrasında bölgede sistematik baskı politikalarının giderek ağırlaştığını belirtti. Günümüzde ise başta Uygurlar olmak üzere Kazak, Özbek ve diğer Türk topluluklarına yönelik uygulamaların asimilasyondan soykırıma dönüştüğünü dile getirdi.
Panelde konuşan Emekli Büyükelçi Ümit Yardım ise Doğu Türkistan meselesinin uluslararası platformlarda daha fazla gündeme taşındığını ifade etti. Yardım, Birleşmiş Milletler, Avrupa Parlamentosu, Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya meclisleri başta olmak üzere birçok ülkede konunun sürekli dile getirildiğini belirterek, yaşananların uluslararası hukuk çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ve Çin’in bu iyasetine karşı uluslararası hukuk çerçevesinde mücadele yapılması gerektiğine dikkat çekti.
Panelin son konuşmacısı olan Dünya Uygur Kurultayı Sözcüsü, aynı zamanda Dünya Uygur Kurultayı Vakfı Başkanı ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Erkin Emet ise diasporadaki Doğu Türkistan bağımsızlık mücadelesinin 1930’lu yıllarda başladığını hatırlattı. Emet, geçen yaklaşık bir asırlık süreçte bu mücadelenin güçlenerek devam ettiğini ve bugün sivil toplum kuruluşlarının yoğun çabaları sayesinde Doğu Türkistan meselesinin uluslararası kuruluşlar ve kamuoyunun gündemine taşındığını ifade etti.
Program, soru-cevap bölümünün ardından sona ererken, Doğu Türkistan meselesinin yalnızca bir bölgenin değil, insanlığın ortak sorumluluğu olduğu bir kez daha vurgulandı.
Dünya Uygur Kurultayı Sözcüsü, Dünya Uygur Kurultayı Vakfı Başkan Prof. Dr. Erkin Emet ile emekli Büyükelçi Ümit Yardım 25 Nisan günü Adana24 Tv’de Gazeteci Mehmet Burak Göksu’nun TV programına katıldı ve Adana 24 TV’nin sahibi Kemal Soner beye Uygur Soykırımı ile ilgili bilgi verdiler.
