Uygur gazeteci-yazar Gülçehre Hoca, Dünya Uygur Kurultayı Vakfı Başkanı, DUK Sözcüsü Prof. Dr. Erkin Emet ve İstanbul’daki çeşitli sivil toplum kuruluşlarının başkanlarından oluşan bir heyet, 24 Haziran tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bir dizi önemli görüşme gerçekleştirdi.
Heyet, AK Parti Erzurum Milletvekili Abdurrahman Fırat, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Ankara Milletvekili Av. İdris Şahin, Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Doğan Bekin, Yeni Yol Partisi TBMM Grup Başkanvekili Doç. Dr. Selçuk Özdağ, İYİ Parti Sözcüsü ve İstanbul Milletvekili Buğra Kavuncu, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Elif Esen ile Saadet Partisi Bursa Milletvekili Mehmet Atmaca ile ayrı ayrı görüştü.
Görüşmelerde, Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine yönelik devam ettiği belirtilen insan hakları ihlalleri, toplama kampları, kültürel asimilasyon politikaları ve Çin yönetiminin bölgede uyguladığı baskılar, Uygur ve Kazak Türklerini köle işçi olarak çalıştırması, sinir ötesi baskı ve Türkiye’deki Uygurların sıkıntıları hakkında milletvekillerine ayrıntılı bilgi verildi. Heyet üyeleri, uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporlarında da yer alan uygulamaların halen sürdüğünü ifade ederek, Türkiye’nin bu konuda daha etkin bir tutum sergilemesinin önemine dikkat çekti.
Özellikle 8-9 Haziran ile 18 Haziran tarihlerinde Çin’in daveti üzerine Çin’e ziyarette bulunan DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Elif Esen ve Saadet Partisi Bursa Milletvekili Mehmet Atmaca ile yapılan görüşmelerde, Çin yönetiminin yabancı heyetlere yalnızca önceden hazırlanan ve denetlenen bölgeleri göstererek Doğu Türkistan’daki gerçek durumu gizlemeye çalıştığı dile getirildi. Heyet üyeleri, Çin’in uluslararası kamuoyunda oluşan eleştirileri azaltmak ve bölgede yaşanan insan hakları ihlallerini örtbas etmek amacıyla çeşitli ülkelerden siyasetçileri ve kanaat önderlerini davet ettiğini ifade etti. Çin’in Türkiye’den ardı arda Çin’e heyet davet etmesinin Doğu Türkistan meselesinde kardeş halk Türklerin rolünün ne kadar büyük olduğunu göstermekte olduğunu vurguladı.
Görüşmede söz alan gazeteci-yazar Gülçehra Hoca, kendi ailesinin yaşadıklarını anlatarak, akrabalarından 25 kişinin toplama kamplarına götürüldüğünü söyledi. Uluslararası baskılar ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nin girişimleri sonucunda anne, baba ve kardeşlerinin serbest bırakıldığını ve onlarla yeniden iletişim kurabildiğini belirten Hoca, diğer 22 akrabasının akıbeti hakkında hâlâ hiçbir bilgiye sahip olmadığını ifade etti.
Heyet ayrıca, Türkiye’de yaşayan on binlerce Uygur Türkünün yıllardır Doğu Türkistan’daki yakınlarıyla irtibat kuramadığını, ailelerin parçalandığını ve haber alma haklarının engellendiğini dile getirdi. Heyet üyeleri, yaşananların münferit olaylar olmadığını, Uygur, Kazak ve diğer Türk topluluklarını hedef alan sistematik bir kültürel asimilasyon ve kimlik silme politikası olduğunu savundu.
İstanbul’dan gelen sivil toplum kuruluşu temsilcileri ise Türkiye’de yaşayan Uygur Türklerinin karşılaştıkları sorunları milletvekillerine aktardı. Son yıllarda bazı problemlerin çözüme kavuşmasına rağmen ikamet ve vatandaşlık konularında ciddi sıkıntıların devam ettiğini belirten STK başkanları, on binlerce Uygur Türkünün ikamet sorunları nedeniyle belirsizlik içinde yaşadığını ifade ettiler.
Temsilciler ayrıca, bazı ailelerin ikamet izinlerinin bulunmaması nedeniyle çocuklarını resmî okullara kaydettirmekte güçlük yaşadıklarını, birçok kişinin sınır dışı edilme endişesi taşıdığını ve bu sorunların kalıcı çözüme kavuşturulması için Türkiye Cumhuriyeti makamlarından destek beklediklerini dile getirdi.
Görüşmelerin sonunda milletvekilleri, heyetin aktardığı bilgi ve talepleri dikkatle dinlediklerini belirterek konunun takipçisi olacaklarını ifade etti.
