2. Türk Dünyası Yazarlar Buluşması’nda Doğu Türkistan Meselesi Gündeme Taşındı
19–21 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştirilen 2. Türk Dünyası Yazarlar Buluşmasında Türk dünyasının ortak tarihi, kültürü ve güncel meseleleri ele alınırken, Doğu Türkistan meselesi de geniş kapsamlı şekilde değerlendirildi.
Dr. Yasemin Meydan başkanlığını yürüttüğü Türk Dünyası Yazarlar Birliği Derneği ile Kızılelma Kadın Gençlik Çocuk Derneği ortaklaşa düzenlenen buluşmaya Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Gagavuzya, Kafkasya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Nogay Türkleri, İdil-Ural Türkleri, Altay Türkleri, Kırım Tatarları ve Doğu Türkistan’dan yazarlar katıldı. Etkinlik kapsamında katılımcı yazarların eserleri tanıtılarak sergilendi, imza günleri düzenlendi ve çeşitli alanlarda uzman akademisyenler tarafından konferanslar gerçekleştirildi.
Üç gün süren programın ilk gününde kişisel gelişimkonuları ile Kızılelma Derneği’nin faaliyetleri tanıtıldı. İkinci gün Kıbrıs Barış Harekâtı’nın tarihî önemi ile İran’da yaşayan Türk topluluklarının mevcut durumu ele alındı. Programın son gününde ise İdil-Ural, Altay Türkleri ve Kırım Tatarları hakkında sunumlar yapıldı; bunun yanında Doğu Türkistan’ın tarihî, kültürel ve güncel durumu ayrıntılı şekilde katılımcılarla paylaşıldı.
Doğu Türkistan ve Uygur Soykırımı Konferansı
Programın üçüncü gününde saat 14.00’te Dünya Uygur Kurultayı Sözcüsü, Dünya Uygur Kurultayı Vakfı Başkanı Prof. Dr. Erkin Emet, Doğu Türkistan Sorunu ve Uygur Soykırımıbaşlıklı konferansını verdi.
Konuşmasında Doğu Türkistan’ın tarihî sürecini, Uygur Türklerinin karşı karşıya bulunduğu siyasi ve sosyal gelişmeleri, Uygur dili ve edebiyatını, kültürel mirasını ve günümüzde yaşanan insan hakları ihlallerini ele alan Prof. Dr. Erkin Emet, özellikle Çin yönetiminin son yıllarda yürürlüğe koyduğu politikaların Uygur kimliği üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
“Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Yasası”na Tepki
Prof. Dr. Erkin Emet, konuşmasının önemli bir bölümünü Çin tarafından yürürlüğe konulan “Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Yasası”na ayırdı.
Emet, söz konusu düzenlemenin resmî olarak “Çin ulusu için ortak topluluk bilincini güçlendirme” amacı taşıdığının ifade edildiğini, ancak uygulamada Uygurlar, Tibetliler ve diğer etnik toplulukların kendi dil, kültür ve kimliklerini zayıflatmayı hedefleyen bir asimilasyon politikası niteliği taşıdığını belirtti.
Konuşmada, kamusal yaşam ve eğitim alanında Mandarin Çincesinin zorunlu hâle getirilmesinin yerel dillerin kullanımını sınırlandırdığı, kültürel çeşitliliği azaltarak tek tip bir ulusal kimlik oluşturmayı amaçladığı ifade edildi. Ayrıca söz konusu politikanın özellikle Doğu Türkistan ve Tibet gibi bölgelerde merkezi yönetimin kontrolünü artırmayı hedeflediği, uluslararası insan hakları kuruluşlarının ise bu uygulamaları kültürel haklar, din özgürlüğü ve ifade özgürlüğü açısından yoğun biçimde eleştirdiği vurgulandı.
Dünya Uygur Kurultayı Vakfı Standı İlgi Gördü
Etkinlik kapsamında Dünya Uygur Kurultayı Vakfı tarafından açılan stant da ziyaretçilerin yoğun ilgisini gördü.
Türk dünyasının farklı coğrafyalarından yazarları, akademisyenleri ve okuyucuları bir araya getiren buluşma, ortak kültürel mirasın tanıtılmasının yanı sıra Doğu Türkistan başta olmak üzere Türk dünyasını ilgilendiren güncel meselelerin uluslararası kamuoyuna aktarılması açısından da önemli bir platform oluşturdu.
Stantta Prof. Dr. Erkin Emet’in kaleme aldığı Kuruluşunun 20. Yılında Dünya Uygur Kurultayı ve Doğu Türkistan Mücadelesi adlı eser ile Dünya Uygur Kurultayı eski Başkanı Dolkun İsa’nın hayatını anlatan Çin’e Direnişim kitabının Türkçe çevirisi okuyucularla buluşturuldu. Ayrıca Uygur edebiyatının önemli isimlerinden Perhat Tursun’un Arka Sokaklar adlı eseri de ziyaretçilerin ilgi gösterdiği kitaplar arasında yer aldı.
