Author: DUK Vakfı

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارغا 2024-يىلى 1-ئاينىڭ 23-كۈنى ئەتىگەندە جەنۋەدىكى ب د ت باش شتابى ئالدىدا كەڭ كۆلەملىك بىرلەشمە نامايىش ئۆتكۈزۈشكە چاقىرىق قىلغان.

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇ ۋەقەگە توپىلاڭ قاتارىدا مۇئامىلە قىلىشى ۋە ئۇنى قانلىق باستۇرۇشى تۈپەيلىدىن ھەر يىلدىكىگە ئوخشاش بۇ يىل 4-ۋە 5-ئىيۇل كۈنلىرى تۈركىيەنىڭ پايتەختى ئەنقەرەدە ئۇدا ئىككى مەيدان «5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى» تېمىسىدا مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

بۇ ياپونىيەنىڭ سىياسىي تارىخىدىكى تۇنجى ئىش. ياپونىيە مەسلىھەت كېڭىشى (سانگىيىن) سايلىمىدا شەرقىي تۈركىستاندىن كەلگەن ئۇيغۇر تۈرك ۋە ئەركىن دېموكراتلار پارتىيىسىنىڭ كاندىداتى ئارفىيا ئېرى سايلاندى. ياپونىيە ھاكىمىيەت بېشىدىكى ئەڭ ياش كاندىدات دەپ ئاتالغان لىبېرال دېموكراتلار پارتىيىسى ، شەرقىي تۈركىستانلىق 33 ياشلىق ئارفىيا 23-ئاپرېل ئېلان قىلىنغان راي سىناشتا ياپونىيە چىبا ئۆلكىسىنىڭ 5-رايونىغا ۋەكىللىك قىلىش ۋەزىپىسىنى ياپونىيە مەجلىسىدە باشلىدى. ئارفىيا يەنە 47 مىڭدىن ئارتۇق بېلەت بىلەن سايلام رايونىدا 1-لىككە ئېرىشتى.

كانادا پارلامېنتىنىڭ ئاۋام پالاتاسى 1-فېۋرال كۈنى بىلەت تاشلاپ، لىبېرال پارلامېنت ئەزاسى سامىر زۇبەرىنىڭ ئۆتكەن يىلى 6-ئايدا سۇنغان خىتايدىن قېچىپ چىقىپ 3-دۆلەتتە ياشاۋاتقان خەتەر ئاستىدىكى 10 مىڭ ئۇيغۇر مۇساپىرىنى كاناداغا ئورۇنلاشتۇرۇش قارار لايىھەسىنى بىردەك ئاۋاز بىلەن ماقۇللىدى. مەلۇم بولۇشىچە، قارار لايىھەسىگە ھېچقانداق بىر پالاتا ئەزاسى قارشى بېلەت تاشلىمىغان، شۇنداقلا قارار لايىھەسى كىشىلەر كۈتمىگەن بىر ئەھۋالدا باش مىنىستىر ترۇدو ۋە ئۇنىڭ كابىنېت مىنىستىرلىرىنىڭمۇ قوللاپ ئاۋاز بېرىشىگە ئېرىشكەن.

لۇتپۇللا مۇتەللىپ تۇغۇلغانلىقىنىڭ 100 يىللىقىغا بېغىشلانغان «ئۆچمەس روھ» پائالىيىتىگە قەدەم تەشرىپ قىلىڭ!ۋاقتى: 2022- يىلى 10- ئاينىڭ 2- كۈنى، سائەت- 14:00ئورنى: فاتىھ سۇلتان مەھمەت ۋاكىف ئۇنىۋېرىستىتى، توپكاپى يىغىن زالىبارلىق قېرىنداشلارنىڭ ۋاقتىدا كېلىشىنى سورايمىز.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق ئالىي كومىسسارى ئىشخانىسى ئۇيغۇرلار ھەققىدىكى دوكلاتىنى 31-ئاۋغۇست ئېلان قىلىپ بىر ھەپتە ئۆتكەندىن كېيىن تۈركىيە ھۆكۈمىتىدىن ئىنكاس چىقتى. تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى باياناتچىسى تانجۇ بىلگىچ ئەپەندى يازما بايانات ئېلان قىلىپ، مەزكۇر دوكلاتنىڭ ئۇيغۇر تۈركلىرى ۋە باشقا مۇسۇلمان ئازسانلىق مىللەتلەر توغرىسىدا تۈركىيەنىڭ خەلقئارا سورۇنلاردا تەكىتلەپ كېلىۋاتقان ئەنسىرەشلىرىنى تەستىقلىغانلىقىنى تەكىتلىگەن.

ب د ت كىشىلىك ھوقۇق ئالىي كومىسسارىياتىنىڭ تالاش-تارتىشتا قالغان ئۇيغۇرلار ھەققىدىكى دوكلاتى بىر يىلدەك كېچىكتۈرۈلگەندىن كېيىن، ئاخىرى 31-ئاۋغۇست كۈنى جەنۋە ۋاقتى يېرىم كېچىدە ئېلان قىلىندى. ئەسلى ئۆتكەن يىلى 9-ئايدا تەييار بولغان بولسىمۇ، لېكىن كىشىلىك ھوقۇق ئالىي كومىسسارى مىشېل باچېلېتنىڭ 31-ئاۋغۇست كۈنى ۋەزىپە مۇددىتى توشۇشتىن بىر قانچە مىنۇت ئاۋۋال ئېلان قىلىنغان دوكلاتتا، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا تۇتقان مۇئامىلىسىنىڭ «ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت تەشكىل قىلىشى مۈمكىنلىكى» كۆرسىتىلگەن.